Ystyriaeth fanylach ar TGAU Saesneg Iaith

  Gan Philip Blaker, Prif Weithredwr, Cymwysterau Cymru

Yn ddiweddar, gwnaethom edrych yn ofalus ar safon TGAU Saesneg Iaith. Roeddem yn ymwybodol o bryderon ymhlith rhai ysgolion yn dilyn dyfarnu'r canlyniadau, a bod rhai wedi gweld cwymp yng nghanlyniadau TGAU Saesneg Iaith. Roeddem am ddeall pam ac i gadarnhau p'un a oedd nifer y marciau ar gyfer ffiniau graddau penodol yn adlewyrchu newid yn safon ddisgwyliedig rhai graddau allweddol – yn enwedig gradd C.

Gwnaethom ymchwilio'n drylwyr i'r ffordd y pennwyd ffiniau ar gyfer arholiadau haf 2018. Yn y pen draw, ar ôl craffu ar yr holl dystiolaeth yn ofalus, gwelsom fod penderfyniadau allweddol wedi'u gwneud yn y ffordd gywir. Felly, fel rheoleiddiwr annibynnol, rydym yn hyderus bod y safon ar gyfer 2018 yn gyson â'r safon y llynedd ac y pennwyd ffiniau graddau'n gywir.

Weithiau, caiff ffiniau graddau eu camddeall. Maent yn dangos yr isafswm marciau sydd ei angen ar ymgeisydd i ennill gradd benodol. Oherwydd y pennir papurau arholiad ar gyfer pob cyfres arholiad - a'u bod yn wahanol bob tro - mae ffiniau graddau'n amrywio i adlewyrchu'n deg ba mor anodd yw arholiad. Pennir ffiniau graddau drwy gyfuno barn arholwyr a thystiolaeth ystadegol – proses a gaiff ei hesbonio yn ein hadroddiad.

Mae'n faes cymhleth i'w ddeall, ac mae'n hawdd ei gamddehongli. Mae pobl yn cymryd bod cwotâu ar gyfer pob gradd, felly dim ond canran benodol o fyfyrwyr all ennill gradd benodol. Nid yw hyn yn wir – os yw ymgeisydd yn cyrraedd isafswm marciau o fewn ffiniau graddau, dyna'r radd a roddir iddo.

Cynhaliwyd yr ymchwiliad â meddwl agored. Er efallai fod ysgolion unigol wedi gweld gwahaniaeth yn eu canlyniadau, roedd y safon ar y lefel genedlaethol yn sefydlog.

Gwelsom berthynas ystadegol ddiddorol rhwng ymarfer cofrestru canolfannau a chanlyniadau. Mae'r berthynas yn amrywio rhwng graddau.Ar gyfartaledd, cafodd y canolfannau a gofrestrodd myfyrwyr yn gynnar a/neu droeon ganlyniadau ychydig yn is ar raddau A* ac A, a chanlyniadau ychydig yn uwch ar radd C.

Un o'r pryderon a godwyd oedd y posibilrwydd bod strategaeth gofrestru ysgol wedi effeithio ar ganlyniadau, gyda'r ysgolion a gofrestrodd ymgeiswyr yn gynnar er eu hennill. Gwnaethom ystyried hyn yn ofalus a gwelsom fod lefel debyg o amrywiad yn y canlyniadau a gafwyd, boed i'r ysgol gofrestru ymgeiswyr yn gynnar neu beidio. Hefyd, gwelsom fod llai o amrywiad eleni na'r llynedd.

Mae'n bwysig nodi nad yw'r amrywiad o ran canlyniadau ysgolion yr haf hwn yn sgil cymhwyso safonau anghyson - rydym yn hyderus bod yr un safon wedi parhau o 2017 i 2018. Fodd bynnag, rydym yn pryderu nad yw strategaethau cofrestru ysgolion dros y blynyddoedd diwethaf yn rhoi chwarae teg i fyfyrwyr.

Mae'r camau a gymerwyd gan Lywodraeth Cymru i annog canolfannau i beidio â chofrestru myfyrwyr yn gynnar yn eang wedi helpu i ostwng y lefelau cofrestru cynnar a welsom haf diwethaf yn sylweddol. Rydym yn croesawu'r datblygiadau hyn am eu bod yn debygol o arwain at ganlyniadau mwy sefydlog yn y dyfodol a fydd yn helpu i roi chwarae teg i bob myfyriwr a defnyddiwr cymwysterau.

Byddwn yn craffu i'r fath raddau pan deimlwn fod amheuaeth sylfaenol a sylweddol i'w datrys. Fel y rheoleiddiwr annibynnol, ni sydd biau'r dewis i wneud hynny. Bydd unrhyw achos o wneud hyn eto yn y dyfodol - yn y pwnc hwn neu bynciau eraill - yn dibynnu ar p'un a allai fod goblygiadau ar lefel genedlaethol ai peidio, yn ein barn ni.

Ein gwaith ni yw sicrhau bod yr un safon yn cael ei chynnal ledled y genedl a thros amser. Wedi'r cwbwl, dyna sy'n wirioneddol bwysig, er tegwch i ddisgyblion ddoe, heddiw ac yfory.

Darllenwch yr adroddiad llawn yma.